O Nas

W roku 1995 niewielka, ale przedsiębiorcza grupa Polaków mieszkających w Armenii postanowiła stworzyć wspólnotę polską, która miałaby zjednoczyć ludzi polskiej krwi, pragnących przyswoić sobie historię, kulturę, religię przodków, bliżej poznać swoją historyczną Ojczyznę, jej współczesną kulturę, życie, tradycje i obyczaje.
W roku 1996 wspólnota otrzymała status prawny. Stowarzyszenie przyjęło nazwę: Związek Polaków w Armenii „Polonia”.

Polacy w Armenii mają problemy z zachowaniem swojej narodowej tożsamości. Są to problemy języka, wykształcenia, kultury, środków masowego przekazu. Z pewnością właśnie te kłopoty przyczyniły się do zjednoczenia rodaków we wspólnocie. Pragną oni bowiem lepiej poznać siebie nawzajem, wspólnie przyswajać historię, religię, kulturę swoich przodków.
Dziś „Polonia” liczy ok. 500 członków (wraz z dziećmi i rodzinami). Są to Polacy pierwszej generacji, którym udało się w dokumentach zachować swoją polską tożsamość oraz ci, którzy także są Polakami pierwszej generacji, choć w dowodach osobistych zapisani zostali jako Rosjanie, Ukraińcy, a nawet Ormianie.
Pozostali członkowie Stowarzyszenia również mają polskie korzenie. Wielu z nich ma matki Polki, dziadków. Z punktu widzenia warstw socjalnych są to przedstawiciele inteligencji: lekarze, profesorowie (przeważnie filolodzy), muzycy, inżynierowie, ekonomiści, fizycy, biolodzy, dziennikarze. 30 % nie pracuje (brak miejsc pracy, nieznajomość języka ormiańskiego, niezbędnego do prowadzenia dokumentacji), 33 % to emeryci. Według wieku, członków „Polonii” można podzielić na kilka grup. Blisko 10 % to młodzi ludzie od 16 do 25 lat (uczniowie, studenci); 28 % – od 26 do 40 lat; 28 % – od 40 do 55 lat;  21 % – wiek emerytalny 55 – 70 lat i 30 % – osoby po 70 roku życia, nawet jest 6 osób, które przekroczyły 80 lat. Dzieci w przedziale wiekowym od 0 do 16 lat stanowią liczbę 85 osób.
W Armenii nie ma skupisk Polaków. Większa część rodzin wchodzących w skład „Polonii” mieszka w Erewaniu. Jednak Polacy i osoby polskiego pochodzenia mieszkają również w strefie trzęsienia ziemi – w Giumri, Spitaku, Wanadzorze, Stepanawanie oraz w Asztaraku, Oktemberianie, Abowianie, Razdanie i Eczmiadzynie.
„Polonia” zjednoczyła ludzi, z których wielu prawie w całości utraciło swoją narodową tożsamość. Polacy mieszkający w Armenii, oprócz niewielkiej grupy niedawnych przesiedleńców z samej Polski albo z terenów wcześniej należących doń należących (Zachodnia Ukraina, Brześć itp.), w większości nie mówią w języku swoich przodków. Swoją drogą brak na terytorium Armenii skupisk Polaków również tłumaczy ten fakt. Można powiedzieć, że blisko 90% nie zna ojczystego języka. Tylko niektórzy czytają, rozumieją, ale z trudem rozmawiają po polsku. Jednak ich zainteresowanie swoją historyczną ojczyzną, jej kulturą, językiem, historią wciąż rośnie.
Od początku swego istnienia Związek szczególny nacisk kładzie na odrodzenie języka polskiego wśród członków Polonii. Od 2001 roku w Erewaniu pracują nauczyciele języka polskiego oddelegowani przez Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie. Dla członków „Polonii” i wszystkich chętnych prowadzone są lekcje języka polskiego na poziomie początkowym, średnio zaawansowanym i zaawansowanym. Obecnie zajęcia mają miejsce w czterech grupach dla dorosłych oraz dwóch grupach dla dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 15 lat.
W roku akademickim 2001/2002 z inicjatywy Związku na Państwowym Erewańskim Uniwersytecie Lingwistycznym im. W. J. Briusowa wprowadzono lektorat języka polskiego jako drugiego języka obcego na kierunku Filologia Rosyjska i Obca. Zajęcia są obowiązkowe dla studentów III, IV i V roku. Zajęcia prowadzi dwóch lektorów z Polski. Najlepsi studenci wyjeżdżają na letnie szkoły języka polskiego do Polski. W 2004 roku otwarto gabinet języka polskiego im. A. Mickiewicza, który jest wyposażony w sprzęt audiowizualny, a oprócz tego posiada swoją biblioteczkę.
W roku akademickim 2007/2008, dzięki staraniom ambasady RP i „Polonii” został otwarty lektorat języka polskiego na Erewańskim Uniwersytecie Państwowym oraz kolejny gabinet języka polskiego, tym razem pod patronatem Jana Kochanowskiego.
Propagowanie polskiej kultury, tradycji i obyczajowości Związek traktuje jako ważny obowiązek spoczywający na „Polonii”. Stąd też wszystkie imprezy kulturalne przygotowywane są nie tylko z myślą o jej członkach, ale także dla miejscowego środowiska.
Dużym osiągnięciem Związku jest powstanie chóru dziecięcego „Gwiazdeczka”. Chór istnieje już 10 lat i jest znany w Erewaniu. Corocznie bierze udział w Festiwalu Mniejszości Narodowych Armenii, swoimi występami uświetnia wizyty polskich dyplomatów, jest głównym wykonawcą na polskich uroczystościach poświęconych historycznym rocznicom czy świętom religijnym. W repertuarze chóru znajdują się polskie piosenki dziecięce, pieśni narodowe, religijne i ludowe.
W Związku działa kilka sekcji: kulturalna, naukowa, medyczna, socjalna, a także grupa młodzieżowa „Młoda Polonia”.
Dużego nakładu pracy wymaga wydawany od 2003 r. przy pomocy Senatu RP i Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie” kwartalnik „Póki my żyjemy…” Chcemy podkreślić, że nasz Kwartalnik zdobył niemałą sławę i cieszy się w Polsce i wśród innych środowisk polonijnych dużą popularnością. Jest wydawany na wysokim poziomie merytorycznym i edytorskim.
Do zadań Sekcji Naukowej należy organizowanie szkółki niedzielnej dla dzieci, prowadzenie kursów języka polskiego dla dorosłych, prowadzenie lektoratu języka polskiego na Państwowym Erewańskim Uniwersytecie Lingwistycznym im. W. Briusowa oraz Państwowym Erewańskim Uniwersytecie, wyposażenie gabinetów języka polskiego im. A. Mickiewicza i J. Kochanowskiego tamże, przygotowanie warsztatów językowych i kulturalnych dla dzieci, które wyjeżdżają na letnie kolonie.
W zeszłym roku został wydany dwujęzyczny tomik poezji poetów polskich i ormiańskich tłumaczenia autorstwa Nairy Machczianian – członkini Polonii – zatytułowany „Dialog”.
Mając na uwadze dobro studentów i uczniów, którzy języka rosyjskiego nie znają, kontynuujemy prace nad podręcznym słownikiem polsko-ormiańskim i ormiańsko-polskim. Do tej pory opracowaliśmy część gramatyczno-fonetyczną oraz pięć haseł literowych.
Sekcja Medyczna prowadzi okresowe badania dla członków „Polonii”, sprawuje stałą opiekę medyczną nad członkami Związku, a także zakupuje leki i zaopatruje w nie potrzebujących.
Za realizację zadań o charakterze charytatywnym odpowiedzialna jest Sekcja Socjalna Związku. Do obowiązków Sekcji Socjalnej należy okazanie pomocy charytatywnej w formie jednorazowych zapomóg, zakupu obuwia dla dzieci i najbiedniejszych.
„Młoda Polonia” współpracuje z organizacjami społecznymi w Armenii i uczestniczy w seminariach, warsztatach i przedsięwzięciach promujących dialog międzykulturowy, reprezentując tym samym polską kulturę. „Młoda Polonia” opiekuje się także gośćmi przyjeżdżającymi z polski, utrzymuje kontakty ze studentami z Polski i przygotowuje wieczory filmowe i kulturalne.
Związek Polaków w Armenii jest członkiem Związku Mniejszości Narodowych Armenii i jest postrzegany jako jedna z najprężniej działających organizacji, jest także członkiem Rady Koordynacyjnej ds. Mniejszości Narodowych przy Prezydencie RA, uczestniczy w pracach Departamentu ds. Mniejszości Narodowych przy Radzie Ministrów, a także w pracach Rady Mniejszości Narodowych przy Parlamencie.
Szczególnie ciepła jest współpraca Związku z Ambasadą RP w Armenii, reprezentowaną w osobach Pana Ambasadora Tomasza Knothe i Pana Konsula Przemysława Grabowskiego. Zarówno Pan Ambasador, jak i Pan Konsul z ogromnym zaangażowaniem pomagają Związkowi. Starają się zaradzić wszelkim potrzebom „Polonii”, nie żałują prywatnego czasu na długie dyskusje dotyczące kondycji „Polonii” i nowych inicjatyw.
Tak intensywna i wielopłaszczyznowa działalność Związku Polaków w Armenii często była doceniana w Polsce. W 2001 od ówczesnego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Pana Aleksandra Kwaśniewskiego otrzymał on list z podziękowaniem za prace na rzecz odrodzenia polskości wśród Polaków i osób polskiego pochodzenia mieszkających na terytorium Armenii. W 2002 nasza działalność była również wysoko oceniona przez ówczesnego Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej profesora Longina Pastusiaka, a w 2005 r. prezes „Polonii” otrzymała dyplom „Fidelis Poloniae 2005”, przyznawany za wybitne zasługi w umacnianiu więzi Polonii z krajem. W 2006 roku także bardzo wysoko ocenił naszą działalność obecny Marszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz, który złożył wizytę w siedzibie Polonii.
Związek Polaków w Armenii jest często obecny w ormiańskiej prasie i telewizji, ale nie tylko. Jesienią 2006 roku Telewizja Polonia zrobiła o naszej „Polonii” film dokumentalny pt. „Tu zostawili swój ślad”, który został wyemitowany w tejże stacji.
W październiku 2006 roku „Polonia” obchodziła X-lecie istnienia.
Polacy Armenii osiągnęli wiele. Coraz lepiej mówią po polsku, coraz lepiej znają polską historię i tradycje, śpiewają polskie piosenki, propagują polską kulturę, wydają polską gazetę, świętują polskie święta, otwierają nowe ośrodki nauczania języka polskiego, swoje dzieci wysyłają na kolonie letnie a młodzież na kursy językowe i folklorystyczne do Polski, nauczyciele zaś doszkalają się w na kursach metodycznych w Lublinie. Przede wszystkim jednak odnawiają i zacieśniają więzi z Ojczyzną, są kolebką polskości u stóp Araratu.